Bełżec

Gmina Bełżec znajduje się na pograniczu Roztocza Środkowego i Południowego, w naturalny więc sposób łączy obie te części i jest idealnym punktem wypadowym do zwiedzania regionu. Pod względem administracyjnym należy do powiatu tomaszowskiego, województwa lubelskiego. Od strony północnej sąsiaduje z gminą Tomaszów Lubelski, od strony wschodniej z gminą Lubycza Królewska i od strony północno-wschodniej z gminą Jarczów. Graniczy również z województwem podkarpackim, sąsiadując od strony zachodniej i południowej z gminą Narol. Gmina leży 140 km od stolicy województwa – Lublina, 8 km od Tomaszowa Lubelskiego będącego stolicą powiatu, oraz 16 km od przejścia granicznego z Ukrainą w Hrebennem. Powierzchnia Gminy Bełżec liczy 33,55 km kw.

Miejscowość Bełżec mająca dziś status osady, to dawne miasto lokowane w 1607 roku przez Króla Zygmunta III Wazę na prośbę Samuela Lipskiego – Wojskiego Bełzkiego. W swych dziejach Bełżec był wielokrotnie miejscem walk z Tatarami, Kozakami, Szwedami, a także bitew I i II wojny światowej. Dużym impulsem do rozwoju dla osady było wybudowanie traktu drogowego do Lwowa i linii kolejowej z Rawy Ruskiej do Rejowca. Działała tu gorzelnia, cegielnia, dwa młyny, kilka zakładów rzemieślniczych, sklepy i karczmy.
Najbardziej znanym zabytkiem Bełżca jest drewniana cerkiew grecko – katolicka pod wezwaniem św. Bazylego Wielkiego z 1756 r. wraz z cmentarzem przycerkiewnym. Wart obejrzenia jest również zespół kościoła parafialnego pod wezwaniem NMP Królowej Polski, obejmujący murowany kościół z lat 1911-1912 wraz z plebanią i dzwonnicą z 1924 roku.
Zwiedzając gminę Bełżec nie można pominąć Muzeum Miejsce Pamięci w Bełżcu, które powstało na terenie dawnego hitlerowskiego obozu zagłady. Kompleksowe upamiętnienie wraz z ekspozycją muzealną na temat historii obozu dostępne jest dla zwiedzających od 2004.

http://www.belzec.eu/pl

Spośród zabytków gminy na uwagę zasługują także stare krzyże, kaplice oraz figury przydrożne, w znacznej części powstałe jeszcze w XIX wieku. Najcenniejsze małe budowle sakralne to: kapliczka Św. Jana Nepomucena murowana z I połowy XIX w. usytuowana przy drodze prowadzącej do Narola, krzyż kamienny tzw. bruśnieński z 1869 roku w Brzezinach, krzyż przydrożny kamienno–żeliwny przy przedszkolu z przełomu XIX i XX w. i kapliczka św. Antoniego w Chyżach, wybudowana według tradycji XIX wieku na mogile usypanej po epidemii, która panowała w tym terenie. Szczególnym krzyżem dla Bełżca, przy którym warto się zatrzymać, jest ten postawiony w 1919 roku na tzw. Górnej Budce na pamiątkę połączenia ziem Polski po rozbiorach.

Skarbami okolic Bełżca są malownicze krajobrazy i bogactwo przyrody. Z wielką przyjemnością zapraszamy więc do Żyłki, gdzie znajduje się przepiękny zalew Młynki. Osobliwością jest również około dwuwiekowy jałowiec pospolity – pomnik przyrody, który w 2008 r. został jednym z laureatów plebiscytu „7 atrakcji Zamojszczyzny”.

Od 1998 roku w Bełżcu odbywa się powiatowy konkurs na palmę wielkanocną. Ma on na celu podtrzymywanie tradycji Niedzieli Palmowej i jest konkursem otwartym, w którym biorą udział głównie zrzeszone grupy takie jak: Koła Gospodyń Wiejskich, Koła Plastyczne oraz również palmy indywidualne. Barwne i bogato zdobione palmy prezentowane są w Niedzielę Palmową i uczestniczą w procesji sprzed Kaplicy Najświętszego Serca Jezusowego przy ul. Lwowskiej do Kościoła Parafialnego. Kolorowe widowisko przyciąga coraz więcej turystów, dla których żywa tradycja sztuki ludowej jest dużą atrakcją.

Na początku sierpnia na stadionie w Bełżcu odbywa się popularny Jarmark św. Wawrzyńca, podczas którego można kupić wyroby twórców ludowych, spróbować regionalnej kuchni i zabawić się przy dobrej muzyce. Atrakcją jarmarku są również wybory Miss Wakacji, w których startują najpiękniejsze dziewczyny z Roztocza.

Miastem partnerskim Gminy Bełżec jest miasto Bełz na Ukrainie. Partnerstwo między Gminą Bełżec a miastem Bełz została rozpoczęła się 1 marca 2007 roku podpisaniem deklaracji współpracy na płaszczyźnie gospodarczej, kulturalnej, oświatowej, sportowej i turystycznej. Efektem współpracy partnerskiej jest utworzony w 2009 roku turystyczny szlak transgraniczny Bełżec-Bełz.

Walory Przyrodnicze

Gmina Bełżec jest regionem o dużej różnorodności przyrodniczej, krajobrazowej, bogatej historii i tradycjach kulturowych. Posiada szereg walorów zachęcających do wypoczynku i sprzyjających różnorodnym formom turystyki, agroturystyki oraz z racji swego przygranicznego położenia również turystyki międzynarodowej.

Warunki przyrodnicze, w połączeniu z brakiem zakładów przemysłowych zanieczyszczających środowisko, stanowić mogą doskonałą podstawę do rozwoju bazy wypoczynkowej szczególnie turystki indywidualnej.

Głównymi atutami środowiska przyrodniczego gminy są wysokie walory krajobrazowe wiążące się z obecnością lasów oraz urozmaicona rzeźba terenu.

Fauna i flara na terenie gminy jest bardzo zróżnicowana i ciekawa.

Lasy w większości iglaste zamieszkują zwierzęta: dziki, sarny, lisy i zające. Z gadów można spotkać padalca zwyczajnego i salamandrę plamistą. Największą grupę zwierząt zamieszkujących tereny gminy stanowią ptaki. Spacerując po lesie można zobaczyć: orlika krzykliwego i grubodziobego, kobuza, kruka, sokoła wędrownego, puchacza, gołębia siniaka i dzięcioła. Przy domach i gospodarstwach często gnieżdżą się sikory, rudziki, pliszki a także bociany. Ciekawostką jest często widywany letnimi wieczorami nocek Natterera.

Występują tu obszary i obiekty przyrodnicze cenne nie tylko w skali regionalnej i krajowej, ale i międzynarodowej wynikającej z:

  • położenia w zasięgu dwu obszarów węzłowych (33M i 21K) krajowej sieci ekologicznej ECONET – Polska JUNC (- Program Europy 1995 r.):
    • 33M – Obszar Roztoczański rangi międzynarodowej obejmujący północno – zachodnią część gminy,
    • 21K – Obszar Południowo-Roztoczański rangi krajowej obejmujący zasięgiem pozostałą część gminy,
  • położenia północno-wschodniej części gminy w Obszarze Najwyższej Ochrony, a pozostałej części w Obszarze Wysokiej Ochrony Głównego Zbiornika Wód Podziemnych (Chełmsko-Zamojskiego),
  • przebiegu lokalnego korytarza doliny rzecznej Żyłki, łączącej się z międzynarodowym korytarzem ekologicznym Doliny Bugu,
  • występowania dwóch kompleksów leśnych, z których jeden – północno-zachodni łączy się z lasami Puszczy Solskiej.

Przez gminę prowadzą szlaki turystyczne, przebiegające przez atrakcyjne tereny Roztocza:

  • Niebieski – Centralny Szlak Rowerowy- Bełżec – Zwierzyniec – Szastarka przez Krasnobrodzki Park Krajobrazowy,
  • Czarny – łącznikowy – Bełżec – Narol przez Lipsko i Brzeziny,
  • Czerwony – wolnościowy przez Hutę Lubycką i Krągły Goraj do Hrebennego,
  • Czerwony – wolnościowy do Tomaszowa Lubelskiego przez Rudę Wołoską.

Pomniki Przyrody

Na terenie gminy zarejestrowanych jest 5 obiektów stanowiących pomniki przyrody ożywionej i nieożywionej, objętych ochroną konserwatora:

  • jałowiec pospolity (Juniperus communis) o obwodzie 92 cm, dz. nr 513,
  • dąb szypułkowy (Quercus robur) o obwodzie 300 cm, dz. nr 1752,
  • leszczyna turecka (Corylus colurna) o obwodzie 150 cm, dz. nr 1752,
  • pozostałość parku o kompozycji barokowej z przełomu XVII/XIX w., obejmująca lipy drobnolistne w ilości 66 szt. (Tilia cordata) o obwodach 150-340 cm dz. nr 2678,
  • tereny źródliskowe o pow. 0.11 ha dz. nr 1124/2.

Zabytki

  • Cerkiew greko – katolicka z 1756 roku,
  • Cmentarz przycerkiewny powstały w XIX w.,
  • Kościół parafialny pod wezwaniem Matki Bożej Królowej Polski powstały w latach 1911 – 1912,
  • Dzwonnica murowana przy kościele z 1912 roku,
  • Cmentarz przykościelny powstały w XX w.,
  • Cmentarz epidemiologiczny z XIX wieku,
  • Cmentarz wojenny z I wojny światowej w tzw. Szczetach,
  • Cmentarz wojenny z I wojny światowej w tzw. Domałowcu,
  • Kaplica p.w. Niepokalanego Serca NMP, murowana, około 1840 roku,
  • Kapliczka św. Jana Napomucena, z 1 połowy XIX wieku,
  • Kapliczka św. Antoniego, murowana z 2 połowy XIX wieku,
  • Kapliczka drewniana, domkowa z XX wieku,
  • Kaplica murowana Najświętszego Serca Jezusa, wybudowana w 1947 roku;

Warto również odwiedzić Muzeum – Miejsce Pamięci upamiętniające tragiczne wydarzenia z II wojny światowej.

 

Cerkiew pw św. Bazylego Wielkiego

Niedziela Palmowa w Bełżcu

Pomnikowy jałowiec pospolity

Pomnikowy jałowiec pospolity

 

Muzeum – Miejsce Pamięci w Bełżcu

Muzeum – Miejsce Pamięci w Bełżcu

 

Informacja Turystyczna w Bełżcu
Urząd Gminy, pok. nr 10
ul. Lwowska 5, tel. 84 665 24 45 wew. 21
e-mail: gmina@belzec.pl
www.belzec.pl

http://www.belzec.eu/pl

Bełżec