Gmina Tomaszów Lubelski

Gmina Tomaszów Lubelski położona jest w centralnej części powiatu tomaszowskiego i okala miasto Tomaszów Lubelski. Geograficznie to obszar Grzędy Sokalskiej, Roztocza Środkowego oraz Pobuża. Gmina zajmuje powierzchnię 171,8 km2. W jej skład wchodzi 26 miejscowości. Bardzo dobre połączenia drogowe – droga krajowa nr 17, drogi wojewódzkie oraz bliskość przejścia granicznego z Ukrainą w Hrebennem – sprawiają, że teren gminy jest bardzo atrakcyjny zarówno dla rozwoju gospodarczego, jak i zamieszkania.

Położenie geograficzne i zróżnicowanie terenu sprawia, że na obszarze gminy występuje szereg atrakcji turystyczno–przyrodniczych. Są to rezerwaty przyrody „Piekiełko” i „Zarośle” oraz pomniki przyrody. Na terenie gminy znajdują się najwyższe wzniesienia Roztocza Środkowego – Wapielnia (385 m.) i Grzędy Sokalskiej – Biała Góra (349 m.). Tutaj swój początek biorą dwie rzeki regionu: Sołokija i Huczwa.

Na obszarze gminy zachowało się wiele zabytków potwierdzających bogatą historię regionu. W Podhorcach znajduje się neobarokowy kościół z zabytkowym wyposażeniem. W Majdanie Górnym można zobaczyć interesujące kapliczki: św. Jacka z 1910 r., św. Jana Nepomucena i Najświętszej Maryi Panny. Napotkamy tu również szereg stanowisk archeologicznych, takich jak kurhany, grodziska i cmentarzyska. We wsi Ulów znajdują się odkryte i opisane przez archeologów z UMCS w Lublinie pozostałości pobytu germańskiego plemienia Herulów z V wieku naszej ery.

Liczne lasy oraz zbiorniki wodne tworzą bardzo dobre warunki do uprawiania turystyki pieszej, konnej i rowerowej (ścieżki rowerowe i szlaki turystyczne) oraz myślistwa i wędkowania. Doskonałe warunki do uprawiania jeździectwa są w stadninach koni „Pod Lasem” w Dąbrowie Tomaszowskiej i „Rogowe Kopce” w Rabinówce. Amatorom sportów zimowych gmina oferuje trasy do uprawiania narciarstwa biegowego na Siwej Dolinie.

Siwa Dolina

Siwa Dolina – ścieżka przyrodniczo edukacyjna im. Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego, której głównym tematem jest struktura lasu, panujące w nim zależności oraz zagadnienia z hodowli i ochrony lasu.

Trasa pokrywa się częściowo z czarnym szlakiem turystycznym oraz popularnymi trasami rowerowymi i narciarskimi. Została przygotowana w dwóch wariantach o różnej długości: 3 km i 5,5 km.

TRASA I – 3 km

PRZYSTANEK 1 – Wycieczkę rozpoczynamy sprzed siedziby Nadleśnictwa Tomaszów. Na parkingu znajduje się tablica zawierająca krótki opis trasy, mapę Nadleśnictwa oraz plan trasy. Ruszamy drogą leśną, po prawej stronie widać pomnikowy kamień oraz niewielki mur z napisem upamiętniającym defiladę VI Brygady Kawalerii, odbieranej w 1921 roku przez Marszałka Józefa Piłsudskiego. PRZYSTANEK 2-Dalej idziemy prosto drogą leśną i wchodzimy na polanę. Po lewej stronie mijamy leśniczówkę. Tuż obok zaczyna się ogrodzenie, za którym powstaje kolekcja drzew obcego pochodzenia. – PRZYSTANEK 3 – Dochodzimy do skrzyżowania dróg. Ścieżka przecina tu szosę prowadzącą do Tomaszowa Lubelskiego. Po jej przekroczeniu dojedziemy do drewnianych schodków, które poprowadzą nas na kolejny odcinek ścieżki i szlaku turystycznego, biegnących wspólnie wzdłuż drogi relacji Tomaszów-Susiec. Idziemy skrajem lasu obsadzonego robinią akacjową. – PRZYSTANEK 4 -Wkrótce dochodzimy do dużego parkingu w Siwej Dolinie. Jest tu karczma, w której można się posilić przed dalszą drogą. Dalej trasa prowadzi lekko w górę, w pobliżu przystanku, po prawej stronie, na drzewach znajdują się budki lęgowe dla różnych gatunków ptaków leśnych. – PRZYSTANEK 5 – Przemierzając dość długi odcinek trasy do następnego przystanku, warto zwrócić uwagę na rosnące po prawej stronie drogi ponad-stuletnie sosny, z których w przeszłości pozyskiwano żywicę, zaś po lewej stronie znajduje się fragment średniowiecznego drzewostanu z daglezją i modrzewiem. – PRZYSTANEK 6 – Po dotarciu do kolejnego przystanku, położonego po lewej stronie drogi, możemy zobaczyć opalikowane młode modrzewia. Po ok. 50 m dojedziemy do skrzyżowania dróg leśnych. Jeżeli jesteśmy zdecydowani na wędrówkę dłuższą trasą, powinniśmy pójść prosto, jeśli krótszą, musimy skręcić w prawo. Idąc dalej, po lewej stronie miniemy drzewostan, w którym dominują modrzewie i dotrzemy do miejsca, gdzie postawiono drewniane stoły i ławy dla odpoczynku. Schodząc ścieżką w kierunku Siwej Doliny, po lewej stronie zobaczymy paśnik i dwie lizawki dla zwierząt. – PRZYSTANEK 7-Dalej ścieżka prowadzi nas stromym zboczem wprost do Siwej Doliny. Kiedyś płynęła tędy rzeka. Ukształtowanie terenu oraz duża wilgotność powodują, że w dolinie utrzymują się mgły. Trasa skręca tutaj w prawo i wiedzie nas przez łąkę wzdłuż malowniczej doliny otoczonej po obu stronach lasami. – PRZYSTANEK 8 – Dolina zaczyna się zwężać. W oddali widać już parking i karczmę. – PRZYSTANEK 9-Wędrując dalej wyznaczonym szlakiem, na wyłożonych drewnianych wałach można zobaczyć żerowiska niektórych owadów żyjących pod korą. – PRZYSTANEK 10 – Dalej wychodzimy na rozległą polanę w Siwej Dolinie, stoją tutaj dwie tablice. Na tyłach karczmy kończy się krótsza trasa.

TRASA II – 5,5 km

Trasa ta początkowo biegnie tak samo jak trasa krótsza do skrzyżowania dróg leśnych. Tam ścieżka krótsza skręca w prawo, a dłuższa biegnie prosto. Przystanki są oznaczone numeracją rzymską. – PRZYSTANEK I – Dochodzimy do rozwidlenia ścieżki, w tym miejscu szlak odchodzi w lewo. Idziemy prosto, aż dotrzemy do niewielkiej szkółki leśnej, w której hodowane są sadzonki jodłowe. – PRZYSTANEK II-Chcąc kierować się dalej wyznaczonym szlakiem, musimy wrócić do rozwidlenia dróg i tam skręcić w lewo. – PRZYSTANEK III – Po drodze napotykamy niewielkie mrowisko. – PRZYSTANEK IV – Dalej, po lewej stronie drogi, w głębi lasu znajduje się nieduża, zamaskowana platforma, z której można obserwować ptaki. Następnie ścieżka opada stromo w dół i docieramy nią do Siwej Doliny. – PRZYSTANEK V  –Na skraju lasu, po lewej stronie widać uprawę leśną, a po prawej wilgotną łąkę. Przechodzimy w poprzek przez dolinę i wkraczamy do lasu. Tym razem ścieżka ostro pnie się w górę, po dwustu metrach skręcamy w prawo. – PRZYSTANEK VI – Wkrótce dochodzimy do średniowiecznego boru sosnowego, znajdującego się po prawej stronie. – PRZYSTANEK VII – Po dłuższym marszu dojdziemy do miejsca, w którym możemy się przyjrzeć strukturze lasu: ile można mieć pięter, jakie gatunki tworzą poszczególne warstwy. Na kolejnym odcinku trasy musimy uważniej wypatrywać oznaczeń szlaku, trasa często się rozwidla. – PRZYSTANEK VIII – Niedługo dotrzemy do wielogatunkowego drzewostanu z bukiem, jodłą, świerkiem, sosną i modrzewiem, – PRZYSTANEK IX – a później do drzewostanu bukowego. – PRZYSTANEK X – Nieopodal trasa skręca w prawo i prowadzi w dolinę, gdzie znajduje się koniec szlaku.

mat. Nadleśnictwo Tomaszów


Szlaki turystyczne i rowerowe

Gmina Tomaszów Lubelski posiada dogodne warunki do rozwoju turystyki. Do jej głównych atutów należą walory środowiskowe i krajobrazowe, wynikające z faktu położenia w obrębie dwóch krain geograficznych – Roztocza (Roztocza Środkowego oraz Południowego) i Wyżyny Wołyńskiej (Grzęda Sokalska).

Przez obszar gminy przebiegają następujące szlaki turystyczne:

  • Szlak Centralny (biegnący z Bełżca do Szastarki);
  • Szlak Historyczny (biegnący z Tomaszowa Lubelskiego do Turkowic);
  • Szlak Wolnościowy (biegnący z Tomaszowa Lubelskiego do Hrebennego);
  • Szlak Walk Partyzanckich (biegnący z Tomaszowa Lubelskiego do Bidaczowa).

1.  “Bezdroża Łaszczówki” TL (Drewniana Hebaciarnia-Królewska-Ściegiennego-Łaszczówka (Stawy-Południowa)-Ruda Żelazna-Przeorsk-Ruda Wołoska-Piekiełko-Majdan Górny-Majdanek-Sabaudia-TL (Zamojska).  (28,4 km)

2.  “Krótka wizyta w Piekiełku” TL (Rynek-Królewska-Kopernika-Ściegiennego)-Łaszczówka-Piekiełko-Ruda Wołoska-Przewłoka-Majdan Górny-Biała Góra-Podhorce-Przecinka-Wieprzów-Stadnina Pod Lasem-Rogóźno-TL(Drewniana Herbaciarnia).   (41,2km)

3.  “Rowerem na spotkanie historii” TL (Rynek-Lwowska-Park miejski-Lwowska-Cmentarz wojenny)-Jeziernia Glinianki-Sołokija-Żyłka-Szalenik-Bełżec-Chyże-Jeziernia-Stadnina “Rogowe Kopce”-Rabinówka-Pasieki-Siwa Dolina-TL(Cmentarz Żydowski).  (47,2 km)

4.   “Wzgórze Wapielnia i fragment  Szlaku geoturystycznego Roztocza środkowego” TL (park)-Ulów-Wapielnia-Łuszczacz- Zielone-Szarowola-Wieprzów Tarn,-Wieprzowe Jezioro-Majdanek-TL(Królewska).  (46,5 km)

5.   “Na konie do Stadniny albo na stawy po rybkę” TL (Urząd Gminy Tomaszów-Świętojurska-Stawisko-Zamojska)- Dąbrowa Tomaszowka- Stadnina koni „Pod lasem”-Stawy wędkarskie-Rogóźno-Pasieki-Siwa Dolina.  (21,8 km)

6.   “Nad zalew w Krasnobrodzie” TL (Urząd Gminy Tomaszów (Rondo-Piłsudskiego)-Rogóźno Kolonia-Zielone-Szur-Krasnobród-Niemirówek-Tarnawatka- Pańków-Szarowola-Rogóźno Folwarcnza-TL Zamojska.  (58,5 km)

7.  “Dookoła Tomaszowa” TL (Wejście do parku od strony poczty-Lwowska-Rolnicza-Ściegiennego-Łaszczówka-Żyłka-Bełżec-Chyże-Podlesina-Maziły-Łosiniec-Zawadki-Kunki-Łasochy-Łuszczacz-Zielona-Pańków-Tarnawatka Tartak- Wieprzów Tarnawacki-Wieprzowe Jezioro-Majdanek-Majdan Górny-Piekiełko-Łaszczówka- TL (Ściegiennego-Rolicza-Lwowska-Rondo-Andersa-Traugutta-Piekarska-Papieża Jana Pawła II).   (73,1 km)

8.   “W stronę Grzędy Sokalskiej” TL (Rynek Drewniana Herbaciarnia-Kościelna-Królewska-Żeromskiego-Park Miejski-Żwirki i Wigury-Al. Sprtowa-Stadion Miejski-Asnyka-Kościuszki-Lipowa-Rogóźno Wojska Polskiego-Szarowola-Tartak Tarnawatka-Wieprzów Tarnawacki-Przecinka-Wola Gródecka-Gródek-Nowa Wieś-Klekacz-Majdan Górny-Majdanek-TL (Ofiar Bełżca-Łaszczowiecka-Zamojska-TL Rynek).  (57,5 km)  

9.   “Na szumy w Suścu fragmentami Wschodniego Szlaku Rowerowego Green Velo” TL (Rynek-Lwowska-Żwirki i Wigury-Ordynacka)-Pasieki-Łosiniec-Rybnica-Parking „U Gargamela”- Szumy-Wodospad na Jeleniu-Susiec-Czarny Szlak do Tomaszowa-TL (Kościuszki-Lipowa-Piłsudskiego-Drewniana Herbaciarnia).  (43,2 km)

10.  “W poszukiwaniu Don Kichota” TL (Drewniana Herbaciarnia-Zamojska)-Łaszczowiecka-Górno-Justynówka-Podhorce-Typin-Wola Gródecka- Pieniany-Podlodów-Kolonia Hubinek-Łubcze-Wierszczyca-Jarczów-Kolonia Jarczów Pierwsza-Nowy Przeorsk-Przewłoka-Chorążanka-Piekiełko-Łaszcówka-Jeziernia Glinianki-Łaszczowka Kolonia-TL (Lwowska-Sienkiewicza-Wyspiańskiego-Park Miejski-Traugutta-Andersa-Rynek). (71,4 km)  


Gminny Ośrodek Kultury w Podhorcach z/s w Podhorcach

Podhorce 130, 22-600 Tomaszów Lubelski

tel. (84) 666 46 06

fax. (84) 666 46 06

e-mail: gok.podhorce@wp.pl

http://gok.tomaszowlubelski.pl/asp/pl_start.asp?typ=13&menu=7&strona=1&schemat=&prywatnosc=tak

Tomaszów Lubelski

Ciekawe miejsca

Obraz na stronie tomaszow.jpg

ŁASZCZÓWKA

Rezerwat Piekiełko

Rezerwat położony jest na terenie Roztocza Środkowego. Zajmuje powierzchnię około 1,20 ha.

Utworzony został w 1962 r. w celu zachowanie skupiska głazów narzutowych w miejscowości Łaszczówka (pod Tomaszowem Lubelskim). Piaskowce krzemionkowe (piaskowiec batiatycki) częściowo ukryte są w ziemi. Największe z nich mają nawet 10 m obwodu.

Nazwa samego rezerwatu wiąże się z legendami, które tłumaczą diabelskie pochodzenie głazów. Ich duże znaczenie pod względem naukowym wynika z faktu, iż inne podobne podobne skupiska piaskowców są znacznie bardziej wyeksploatowane i zniszczone.

Do rezerwatu dojdziemy Szlakiem Historycznym – zielonym, który zaczyna się przy BYŁYM dworcu PPKS w TL. Mijając most na rzece Sołokiji skręcamy w ulicę Chopina. Dalej mijamy wieś Sznury i polną drogą dochodzimy do kępy drzew – to właśnie jest niewielki rezerwat geologiczny Piekiełko.

Obszar rezerwatu porośnięty jest zwartym drzewostanem sosnowym z podszytem, który już prawie całkowicie przesłonił głazy. Ich ilość szacuje się w tym miejscu na około 68 sztuk. Położone są one w pierścieniu o średnicy około 50 metrów. Bloki skalne są częściowo porośnięte mchami i porostami.

Istnieją przesłania, że jest to prasłowiańskie miejsce kultu. Miejscowa ludność nazywa je także czasami Uroczyskiem.

PODHORCE

Neobarokowy kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej w Podhorcach.

Parafia rzymsko-katolicka w Podhorcach (woj. lubelskie, pow. tomaszowski) erygowana została w 1919 r. w drewnianej świątyni (d. cerkwi unickiej, później prawosławnej), która spłonęła w 1920 r. Założenie i poświęcanie kamienia węgielnego pod nowo budowany kościół miało miejsce w 1921 r. Projekt autorstwa inż. arch. Aleksandra Gruchalskiego zatwierdzony został w 1924 r. przez Ministerstwo Robót Publicznych. Budowę prowadził proboszcz ks. Feliks Woźniak. Prace postępowały,
a równolegle budowano plebanię i budynki gospodarcze. Dla potrzeb budowy uruchomiono także cegielnie. Świątynię konsekrował bp. Adolf Bożeniec Jełowiecki. W okresie niemieckiej okupacji, tj. w 1943 r., kościół zamieniono na magazyn. W czasie działań wojennych uszkodzony został dach i częściowo zakrystia. W roku 1944 naprawiono ściany zakrystii, a z pobliskiej plebanii zdjęto dachówkę, którą częściowo pokryto kościół.

Cały kompleks zabudowy kościelnej usytuowany jest na zboczu wzniesienia łagodnie opadającego na południe. Dojście do kościoła stanowi szeroką aleje obsadzoną świerkami, za którą znajdują się paradne schody prowadzące na cmentarz przykościelny. Na południowym zachodzie od kościoła umieszczona jest dwukondygnacjowa dzwonnica, na zachód murowana plebania z lat 30-tych w typie podmiejskiej willi, a na południowym wschodzie znajduje się ołtarz polowy.

Wyposażenie kościoła jest późnobarokowe, ołtarz główny dwudziestowieczny (wg projektu arch. Andrzeja Krzyżanowskiego z Krakowa, a wymurowany przez miejscowego murarza Michała Gremskiego z Kolonii Podhorce) z barokowymi rzeźbami czterech ewangelistów i tyluż aniołków oraz współczesnym obrazem Matki Boskiej Częstochowskiej. W nawie bocznej znajduje się ołtarzyk z XVIII w. z obrazem Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej (prawdopodobnie z miejscowej, spalonej cerkwi greckokatolickiej); ambona, prospekt organowy i część wyposażenia oraz utensyliów, z końca XVIII w. (wg informacji miejscowej przywieziona z zachodu Polski).

We wnętrzu znajduje się prezbiterium otwarte na nawę półkolistym łukiem tęczowym, nawy boczne otwarte do nawy głównej półkolistymi arkadami, wspartymi na oplastrowanych z czterech stron filarach. Chór muzyczny oparty jest na ścianie przeprutej trzema prostokątnymi otworami drzwiowymi z najszerszym pośrodku i mniejszych po bokach. Podziały ścian wnętrza przeprowadzone są za pomocą pilastrów (pomiędzy którymi otwory okienne) na które opływają gurty sklepienne. Wnętrze ozdobione jest polichromią podporządkowaną podziałom architektonicznym i formie sklepień.

Kościół zlokalizowany jest w środkowej części wsi Podhorce, na północ
od lokalnej drogi z miejscowości Typin do Tomaszowa Lubelskiego.

mat. UG Tomaszów Lubelski

fot. UG Tomaszów Lubelski